12 lipca 2026 r. weszła w życie część przepisów ustawy z 5 sierpnia 2025 r. o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych (u.c.w.z.p.). Część przepisów wejdzie w życie później. Do niektórych wciąż brak rozporządzeń wykonawczych, a uczestnicy rynku zamówień publicznych mają liczne wątpliwości co do ich stosowania. Przedstawiamy zwięzłe odpowiedzi na najczęściej powtarzające się pytania o praktyczne stosowanie przepisów o certyfikacji.
Certyfikacja wykonawców jest przeprowadzana na potrzeby ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego. Służy potwierdzeniu niepodlegania przez wykonawcę wykluczeniu z postępowania, lub potwierdzeniu jego zdolności do należytego wykonania zamówienia.
Do czego służy certyfikat?
Wykonawca może uzyskać certyfikat potwierdzający m.in. to, że:
- nie podlega wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 1-5 i ust. 2 oraz art. 109 ust. 1 pkt 1-5 i 7-10 Prawa zamówień publicznych;
- w przypadku istnienia podstaw wykluczenia, o których mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 lub art. 109 ust. 1 pkt 2-5 i 7-10 Prawa zamówień publicznych – dokonał „samooczyszczenia” w zakresie wskazanym w art. 22 u.c.w.z.p.;
- posiada zdolności do należytego wykonania zamówienia na roboty budowlane, dostawy lub usługi, służące do wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu w zakresie, o którym mowa w art. 112 ust. 2 Prawa zamówień publicznych.
Dokument ten wykonawca przedkłada zamawiającemu w postępowaniu, zamiast składanych zwykle środków dowodowych, potwierdzających okoliczności, które obejmuje dany certyfikat. Może on zastąpić zaświadczenia z urzędu skarbowego czy informacje z Krajowego Rejestru Karnego, wykazy z referencjami itp. Zamawiający bada wówczas, czy certyfikat obejmuje wymogi, jakie postawił w dokumentach zamówienia i czy potwierdza ich spełnienie przez wykonawcę. Sprawdza też, czy certyfikat jest aktualny i ważny.
Czy wykonawca może już uzyskać w Polsce certyfikat?
Certyfikaty będą wydawane w Polsce przez podmioty certyfikujące, akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji. W chwili gdy powstawał ten artykuł, żaden podmiot nie uzyskał jeszcze takiej akredytacji. Nie ma zatem jeszcze możliwości ubiegania się w Polsce o certyfikat. Wykonawcy z Polski mogą natomiast ubiegać się o certyfikaty wydawane w innych państwach UE, o ile dane państwo lub jego akredytowane jednostki dopuszczają taką możliwość.
Po akredytowaniu pierwszego podmiotu certyfikującego wykonawcy w Polsce będą mogli uzyskać certyfikat na potwierdzenie braku podstaw do wykluczenia z postępowania oraz na potwierdzenie sytuacji ekonomicznej lub finansowej, zdolności do występowania w obrocie czy określonych uprawnień.
Certyfikaty potwierdzające poziomy zdolności związane z doświadczeniem i kwalifikacjami w zakresie robót budowlanych będzie można uzyskać dopiero od 1 stycznia 2027 r. Wówczas bowiem wejdą w życie przepisy wykonawcze w tym zakresie (nastąpi określenie poziomów zdolności, które będą określone w certyfikatach).
Najdłużej wykonawcy poczekają na certyfikaty określające poziomy zdolności wykonawcy w zakresie usług i dostaw. Te będą wydawane dopiero po upływie 4 lat od ogłoszenia ustawy.
Czy certyfikacja wykonawców będzie obowiązkowa?
Nie, wykonawcy nie będą musieli uzyskiwać certyfikatów. Mogą potwierdzić brak podstaw do wykluczenia i spełnianie warunków udziału w postępowaniu za pomocą tradycyjnych dokumentów. Zamawiający nie mogą wymagać uzyskania przez wykonawców certyfikatu, o którym mowa w u.c.w.z.p.).
Czy certyfikat będzie weryfikowany?
Certyfikaty będą wydawane na okres od roku do trzech lat, ale w tym czasie będą podlegały okresowej weryfikacji. Podmiot certyfikujący będzie prowadził okresową analizę dokumentów, oświadczeń i informacji przedstawionych przez wykonawcę w procedurze certyfikacyjnej i weryfikował dane o wykonawcy z rejestrów publicznych. Będzie też podejmował czynności sprawdzające w wyniku zgłoszeń i zawiadomień od zamawiających i innych podmiotów. Będzie mógł tez, w niektórych sytuacjach, zawieszać częściowo lub w całości certyfikat na czas dostarczenia przez wykonawcę aktualnych dowodów na brak podstaw wykluczenia, lub spełnianie warunków.
Zamawiający będzie mógł sprawdzać dane certyfikatu w Bazie Danych o Certyfikacji Wykonawców Zamówień Publicznych. Obecnie nie jest ona jeszcze dostępna. Będzie mógł także wezwać wykonawcę do wyjaśnień, jeśli wykazano, że wykonawca wprowadził w błąd podmiot certyfikujący, lub że wykonawca przestał spełniać warunki udzielenia certyfikacji.
Ile będzie kosztować certyfikacja wykonawcy?
Cennik usług w zakresie certyfikacji jest ustalany przez każdy podmiot certyfikujący osobno. Do tej pory nie został akredytowany w Polsce żaden podmiot certyfikujący, nie są też zatem znane koszty uzyskania certyfikatów w zamówieniach publicznych. Można zakładać, że ceny nie będą znacząco odbiegać od cen w innych krajach Unii Europejskiej.
Większość państw członkowskich nie stosuje ogólnego systemu certyfikacji wykonawców porównywalnego z polskim rozwiązaniem. Zamiast tego funkcjonują krajowe systemy certyfikacji lub prekwalifikacji dla określonych branż. W zależności od państwa, rodzaju systemu oraz zakresu certyfikacji lub prekwalifikacji koszty tego rodzaju usług w innych państwach UE mogą wynosić orientacyjnie od około 200 do 2500 euro. Można oczekiwać, że w przyszłości ceny w Polsce nie powinny znacząco odbiegać od tego poziomu. Na obecnym etapie nie można jednak wiarygodnie określić przyszłych cen certyfikacji w Polsce.
